نشانه هایی که می گویند در حال یائسه شدن هستید

یائسگی و هر آنچه خانم ها باید بدانند

یائسگی، (Menopause)  منوپوز یا پساقاعدگی، دوره توقف چرخه قاعدگی در خانم‌ها است. اگر بیشتر از ۱۲ ماه از آخرین خونریزی ماهانه شما می‌گذرد، به احتمال زیاد یائسه شده‌اید. این دوره یک فرایند بیولوژیک طبیعی است و همه افراد آن را تجربه می‌کنند. علائم یائسگی هم جسم و هم احساسات را تحت تأثیر قرار می‌دهد. با بروز این حالات و نشانه‌های ناخوشایند ممکن است تصور کنید مشکل خاصی وجود دارد و نگران شوید. نشانه های یائسگی طبیعی است، اما اگر شدید باشد و زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار دهد، باید با دکتر زنان ملاقات کنید و راهکارهای لازم را از او بگیرید. در این مقاله از مجله دکتردکتر علائم منوپوز را مورد بررسی قرار می‌دهیم و درباره آنچه افراد مختلف در دوره یائسگی تجربه می‌کنند، صحبت خواهیم کرد.

یائسگی طبیعی، در بازه ۴۰ تا ۵۰ سالگی آغاز می‌شود. سن شروع این دوره به عوامل مختلف ژنتیکی و محیطی بستگی دارد؛ مثلا بعضی از افراد در اواسط دهه ۳۰ علائم اولیه پساقاعدگی را تجربه می‌کنند و بعضی دیگر تا ۵۵ سالگی، همچنان در هر عادت ماهانه، خونریزی دارند. سیکل کلی منوپوز شامل سه مرحله پیش از یائسگی (Perimenopause)، یائسگی (menopause) و بعد از یائسگی (After the menopause) است.

مرحله پیش از یائسگی وقتی است که بدن شما  از دوره باروری به پساقاعدگی گذر می‌کند. علائم این دوره معمولا از ۴۰ سالگی آغاز می‌شود اما گروهی از خانم‌ها، علائم اولیه را از بعد از ۳۵ سالگی تجربه می‌کنند. در این دوره سطح استروژن (هورمون زنانه) در بدن خانم‌ها نوسان دارد و سیکل پریود را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در دوره پیش از یائسگی ممکن است سیکل ماهانه نامنظم شود؛ کوتاه‌تر یا طولانی‌تر از همیشه باشد و مقدار خونریزی کم‌تر یا بیشتر از سابق شود.

علائم مرحله پیش از یائسگی کم‌کم شدت می‌گیرد و بدن خود را برای ورود به دوره پساقاعدگی آماده می‌کند. پریود نشدن به مدت یک سال به معنی گذر از دوره پیش از یائسگی است. در این حالت شما یائسه شده‌اید. دوره پس از یائسگی زمانی است که شما دیگر پریود نمی‌شوید و بدنتان تخمک‌گذاری نمی‌کند. در این دوره ممکن است همچنان علائم یائسگی وجود داشته باشد، اما به مرور زمان، شدت برخی از نشانه‌ها کم‌تر می‌شود.

یائسگی از چه زمانی آغاز می شود و تا چه زمانی ادامه دارد؟

اولین علائم یائسگی در زنان معمولا چهار سال قبل از آخرین قاعدگی ظاهر می شود. این علائم اغلب تا چهار سال پس از آخرین قاعدگی ادامه دارد.

تعداد انگشت شماری از بانوان تا یک دهه قبل از قاعدگی علائم یائسگی دارند و از هر 10 خانم یک نفر تا دوازده سال بعد از آخرین قائدگی علائم یائسگی را تجربه می کند.

متوسط سن یائسگی 51 است اما به طور میانگین ممکن است در بین زنان آفریقایی، آمریکایی و لاتین دو سال زودتر اتفاق بیفتد. تحقیقات بیشتری لازم است تا شروع یائسگی در زنان غیر سفید پوست به طور دقیق مشخص شود.

عوامل مختلفی، مانند ژنتیک و سلامت تخمدان، به تشخیص زمان شروع یائسگی کمک می کند. پیش یائسگی قبل از یائسگی اتفاق می افتد. در این زمان هورمون ها دستخوش تغییر می شود تا برای یائسگی آماده شود.

این مدت می تواند از چند ماه تا چند سال طول بکشد. بسیاری از زنان بعد از میانه ی چهل سالگی دچار علائم پیش از یائسگی می شوند. برخی دیگر بدون پشت سر گذاشتن این مرحله به طور ناگهانی وارد یائسگی می شوند.

حدود 1 درصد از بانوان قبل از 40 سالگی یائسه می شوند که به آن یائسگی زودرس یا نارسایی زودرس تخمدان گفته می شود. تقریبا 5 درصد از بانوان بین سنین 40 تا 45 سال دچار یائسگی می شوند که به آن یائسگی زودهنگام میگویند.

علت یائسگی چیست؟

یائسگی یک فرایند طبیعی است که در اثر کهولت تخمدان ها و تولید کم تر هورمون های بارور اتفاق می افتد.

بدن در واکنش به پایین آمدن سطح استروژن، پروژسترون،  تستسترون، هورمون تحریک کننده ی فولیکول (FSH)، هورمون لوتئینی (LH)، دستخوش تغییراتی می شود؛ از جمله قابل توجه ترین تغییرات از بین رفتن فولیکول های فعال تخمدان است. این ساختار کار تولید و رهاسازی تخمک از جداره ی تخمدان را برعهده دارد که باعث قاعدگی و باروری می شود.

اکثر بانوان متوجه می شوند که با طولانی و شدید تر شدن خونریزی، بسامد قاعدگی نامنظم تر می شود. این اتفاق معمولا از اواسط تا اواخر 40 سالگی رخ می دهد. اکثر زنان آمریکایی تا 52 سالگی دچار یائسگی می شوند.

در برخی موارد، در اثر جراحت یا جراحی برداشتن تخمدان و ساختار لگن مربوط به آن، یائسگی اتفاق می افتد.

از جمله عوامل جلو افتادن یائسگی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

اووفورکتمی دوجانبه، یا برداشتن هر دو تخمدان

فرسایش تخمدان، یا پایان یافتن عملکرد تخمدان که ممکن است توسط هورمون تراپی، جراحی یا روش های رادیوتراپی در زنانی رخ دهد که مبتلا به تومور گیرنده ی استروژن هستند.

پرتو درمانی لگن،  جراحت لگن که باعث آسیب شدید یا از بین رفتن تخمدان ها می شود.

علائم یائسگی زودرس

خانم‌هایی که در سن کم‌تر از ۴۵ سال یائسه می‌شوند، به یائسگی زودرس مبتلا هستند. این مشکل زمانی ایجاد می‌شود که تخمدان‌ها زودتر از موعد تولید استروژن را متوقف کنند. یائسگی زودرس، علت‌های مختلفی دارد؛ ژنتیک، بیماری‌های خود ایمنی و بعضی از عفونت‌ها، می‌توانند عامل ورود زودهنگام به دوره منوپوز باشند.

نشانه های یائسگی زودرس تفاوتی با علائمی که در قسمت قبل بیان کردیم، ندارند. اگر کم‌تر از ۴۵ سال سن دارید و پریودتان نامنظم شده یا بیشتر از ۱۲ ماه است که عادت ماهانه نداشته‌اید، بدین معناست که به علائم یائسگی در جوانی مبتلا شده‌اید و باید به پزشک و متخصص زنان مراجعه کنید.

علائم یائسگی زودرس در سونوگرافی مشخص نمی‌شود. پزشک معمولا با توجه به سابقه پزشکی بیمار، سوابق خانوادگی او و نشانه‌هایی که تجربه‌ کرده است، تشخیص می‌دهد که این مشکل وجود دارد یا خیر. معمولا پزشکان برای این دسته از بیماران، داروهایی چون قرص‌های ضد بارداری و هورمون درمانی را تجویز می‌کنند. بیمار باید تا زمان رسیدن به یائسگی طبیعی به مصرف این داروها ادامه بدهد تا از عوارض احتمالی منوپوز در امان بماند. البته داروهای هورمونی برای افرادی که به سرطان سینه یا دهانه رحم مبتلا هستند یا سابقه ابتلا به این بیماری‌ها را داشته‌اند، تجویز نمی‌شود.

علائم یائسگی در زنان

تجربه ی هر خانم از یائسگی خاص است. زمانی که یائسگی به صورت ناگهانی یا طی مدت زمان کوتاه تری اتفاق بیفتد، معمولا علائم شدید تر است. نشانه های یائسگی در زنان را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد. نشانه‌هایی که سیستم تولید مثل را تحت تأثیر قرار می‌دهند، علائمی که روی جسم تأثیر دارند و علائم روانی که بخاطر تغییرات هورمونی در بدن ایجاد می‌شوند. در ادامه هرکدام از این نشانه‌ها را توضیح می‌دهیم.

جدا از تغییرات قاعدگی، علائم پیش از یائسگی، یائسگی و پس از آن عموما یکسان است. ازجمله شایع ترین علائم زود هنگام قبل از یائسگی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

کم تر شدن تناوب قاعدگی

شدید یا ضعیف تر شدن قاعدگی نسبت به تجربه ی نرمال

علائم مربوط به منبسط و منقبض شدن رگ ها، مانند گر گرفتگی، عرق شبانه و سرخ شدن

تخمین زده شده 75 درصد از بانوان دچار گر گرفتگی می شوند.

هنگام نزدیک شدن به یائسگی، تغییرات فیزیکی و روانی مختلفی رخ می دهد که منجر به بروز علائم می شود. برخی از این علائم قبل از یائسگی شروع می شود و برخی تا بعد از آن ادامه می یابد.

از جمله تغییرات قبل از یائسگی و در دوره ی یائسگی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

پایین آمدن قدرت باروری: با نزدیک شدن به انتهای مرحله باروری، قبل از شروع یائسگی، میزان استروژن کاهش پیدا می کند. بدین ترتیب احتمال بارداری پایین می آید.

به هم خوردن نظم قاعدگی: اولین نشانه ی نزدیک شدن یائسگی این است که نظم قاعدگی به هم می ریزد. ممکن است زودتر یا دیرتر از موعد اتفاق بیفتد و شدت آن کم تر یا بیشتر شود. اگر کسی نسبت به تغییرات قاعدگی نگران است، بهتر است به پزشک زنان زایمان مراجعه کنید چون ممکن است این تغییرات نشان دهنده حاملگی یا بیماری باشد.

احساس خشکی و ناراحتی در واژن: ممکن است قبل از یائسگی و در طول آن، در واژن احساس خشکی، ناراحتی یا خارش داشته باشید. درصورت وجود این علائم، فرد هنگام رابطه ی واژنی احساس ناراحتی و سابیدگی می کند. به علاوه، اگر پوست ترک بردارد، احتمال عفونت بالا مرود. گاهی هنگام یائسگی با آتروفی واژن روبه رو می شویم که به وضعیت خشکی، نازک شدن و التهاب دیواره ی واژن اطلاق می شود. استفاده از مرطوب کننده، روغن و داروهای مختلف می تواند در تسکین خشکی واژن و مسائل مربوط به آن تاثیرگذار باشد.

خون ریزی در یائسگی

گر گرفتگی: این حالت هنگام نزدیک شدن به یائسگی طبیعی است. به طوری که فرد در قسمت بالای بدن به طور ناگهانی احساس گرما می کند. این حس از صورت، گردن یا قفسه ی سینه شروع می شود و به سمت بالا یا پایین پیش می رود.

گرگرفتگی باعث موارد زیر نیز می شود:

تعریق، گل افتادن پوست، برخی علاوه بر گر گرفتگی یا به جای آن دچار تعریق شبانه یا لرز می شوند.

معمولا یک سال بعد از اتمام قاعدگی افراد دچار گرگرفتگی خواهند شد اما ممکن است تا 14 سال بعد از یائسگی ادامه داشته باشد.

اختلال در خواب: حین یائسگی مشکلاتی در خواب فرد ایجاد می شود که متاثر از عوامل زیر است:

اضطراب، تعریق شبانه، تکرر ادرار

ورزش زیاد و پرهیز از غذاهای چرب قبل از خواب به کنترل این وضعیت کمک می کند اما درصورت تداوم این شرایط، با دکتر متخصص زنان و زایمان خود صحبت کنید.

تغییرات احساسی: افسردگی، اضطراب و انرژی پایین طی یائسگی شایع و طبیعی است. زودرنج شدن و کج خلقی در این دوران غیرعادی نیست.

تغییرات هورمونی و اختلال در خواب می تواند در این امر دخیل باشد. به علاوه، احساس فرد به یائسه شدن نیز بی تاثیر نیست. مثلا، اضطراب نسبت به میل جنسی پایین یا پایان دوره ی باروری می تواند باعث افسردگی هنگام یائسگی شود.

درحالی که احساس ناراحتی، زودرنجی و خستگی هنگام یائسگی طبیعی است اما این عواطف لزوما نشان دهنده افسردگی نیست. با این حال، اگر کسی به مدت دو هفته یا بیشتر احساس کم انرژی بودن داشته باشد، باید به پزشک مراجعه کند که بهترین اقدام در این زمینه را توصیه می کند و اگر کسی نسبت به وضعیت خواب یا تغییرات مربوط به یائسگی نگران است، باید با درمانگر تماس برقرار کند.

براساس تحقیقی که در سال 2018 به چاپ رسید، در برخی موارد بین یائسگی و خودکشی ارتباط وجود دارد. اگر کسی در این دوران به فکر خودکشی است، باید از مشاور یا درمانگر درخواست کمک کند. همچنین می توان به صورت ناشناس تماس تلفنی برقرار کرد.

علائم یائسگی چقدر طول می کشد؟

پاسخ مشخصی برای این سوال وجود ندارد؛ نشانه های یائسگی در زنان ممکن است چند ماه بعد از یائسه شدن بهبود پیدا کند یا تا چند سال بعد هم ادامه داشته باشد. ژنتیک، سبک زندگی و محیط روی مدت زمان درگیری با این علائم موثر است. با گذشت زمان معمولا علائم تغییر می‌کند. مثلا ممکن است در حال حاضر چند بار در روز احساس گر گرفتگی داشته باشید یا هنگام خواب عرق کنید، اما بعد از مدتی این علائم را تجربه نکنید و به جای آن درگیر سردردهای میگرنی یا نوسانات خلق و خو شوید.

بعضی از علائم یائسگی هم ممکن است تا همیشه باقی بمانند. مثلا خانم‌هایی که در این دوره توجهی به رژیم غذاییشان ندارند و ورزش نمی‌کنند، دچار اضافه وزن می‌شوند. هرچقدر زمان بیشتری بگذرد، کم کردن وزن اضافه سخت‌تر خواهد شد و ممکن است بیماری‌های دیگری چون مشکلات قلبی یا فشار خون را هم به دنبال داشته باشد.

آیا برای علائم یائسگی در زنان باید به پزشک مراجعه کرد؟

به طور کلی، اگر در دوره پساقاعدگی تحت نظر پزشک متخصص زنان و زایمان قرار داشته باشید، می‌توانید از راهنمایی‌های او برای مدیریت علائم خود استفاده کنید. در صورتی که علائم شدیدی را تجربه می‌کنید نیز بهتر است با پزشک متخصص مشورت داشته باشید.

خانم‌های یائسه باید در بازه‌های زمانی منظم سه تا پنج سال، برای غربالگری به پزشک مراجعه کنند. انجام معایناتی چون کولونوسکوپی، ماموگرافی و غربالگری تری گلیسیرید باعث اطمینان از سلامتی بیمار و عدم وجود موارد مشکوکی چون توده‌های سرطانی رحم یا تخمدان می‌شود.

یکی از موارد ضروری برای مراجعه به پزشک زنان و زایمان زمانی است که بعد از یائسگی، خونریزی از واژن را تجربه می‌کنید. خونریزی بعد از یائسگی طبیعی نیست و احتمال دارد نشانه‌ای از وجود سرطان باشد. در صورت خونریزی، در کوتاه‌ترین زمان ممکن نوبت دکتر زنان رزرو کنید و با پزشک متخصص ملاقات داشته باشید.

یائسگی طبیعی است و نیازی به درمان ندارد

اکنون می‌دانید نشانه‌های یائسگی در زنان چیست. این دوره بیماری نیست و علائم یائسگی هم نشانه وجود بیماری نیستند. قرار گرفتن تحت نظر پزشک متخصص به شما در مدیریت علائم کمک می‌کند، اما نباید انتظار داشته باشید که پزشک همیشه برای شما دارو تجویز کند تا حالتان بهتر شود. به بدنتان اجازه بدهید سیکل طبیعی پساقاعدگی را طی کند. سعی کنید فقط از روش‌های طبیعی چون مدیریت استرس، ورزش و رژیم غذایی سالم برای تسکین علائم ناراحت‌کننده این دوران استفاده کنید.