سالمند کیست و سالمندی چیست؟

سالمند کیست و سالمندی چیست؟

شاید ابتدا درباره جواب این سوال خیلی ساده فقط به سن اکتفا کنیم اما به نظر می آید سالمندی بیش از آ نکه با سن تعریف شود، با چگونگی وضعیتِ توانمندی، استقلال، فعالیتهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شناخته می شود. سالمند در فرهنگ عامه کسی است که از جنبه های مختلف ناتوان شده است و نیاز به مراقبت و همراهی بیشتر دارد. عموما با افزایش سنِ افراد، توان فیزیکی، ظرفیت ذهنی و ارتباطات اجتماعی کاهش می یابد. فرد استقلال خود را از دست می دهد، دیگر مولد نیست و همه این عوامل فرد را غیر مفید و وابسته می کند که این خود حقیقتی دردناک است و بر روی افراد تاثیر روانی نامناسب دارد و باعث می شود همه ما از پیر شدن بترسیم و نگران باشیم، اما خوشبختانه می توان با سبک زندگی مناسب سالمندی توانمند و مستقل را تجربه کرد.

سازمان بهداشت جهانی، سن 60 سال و بالاتر را سالمند تعریف کرده و سالمندی  را به سه گروه سالمندِ جوان (۷۴-۶۰ سال ) ، سالمندِ میانسال (۹۰ – ۷۴ سال) و سالمندِ پیر (۹۰ سال به بالا ) دسته بندی کرده است.

فرآیندهای جسمی، زیستی و روانی که فرد در طول سالهای زندگی اش تجربه می‌کند، باعث می‌شود افرادی در سنین سالمندی جوان‌تر و یا پیرتر به نظر برسند. افراد در شرایط سلامت جسمی و روانی متفاوتی نسبت به هم قرار دارند و این شرایط زیستی و روانی  شاخص‌های سالمندان در سنین پیری هستند.

سالمندی جمعیت

این تعریف از دیدگاه جمعیت‌شناسی مطرح است و عبارت است از افزایش نسبت سالمندان در جمعیت کل، به عبارت دیگر کاهش نسبت افراد ۱۴-۰ ساله و افزایش نسبت افراد ۶۰ یا ۶۵ سال و بالاتر و انتظار می‌رود که مهم‌ترین پدیده‌ی جمعیتی جهان در قرن بیست و یکم به بعد باشد.

مروری بر آمار سالمندان در ایران و جهان گویای این حقیقت است که رشد جمعیت سالمندان در جهان به گونه ای است که در سالیان آتی به ویژه کشورهای درحال توسعه از جمله ایران  با معضلی به نام” انفجار جمعیت سالمندان” روبرو خواهند شد.

مطالعات نشان می‌دهد که جمعیت ایران نیز همگام با جمعیت جهان رو به سوی سالمندی می‌رود. زیرا ایران مراحل اولیه‌ی گذار جمعیتی را پشت سر گذاشته است. آمار و ارقام حاصل از سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن نشان می‌دهد که تعداد جمعیت سالمند ایران در طی دهه‌های اخیر در حال افزایش بوده است.

سالمندی موفق

سالمندی موفق به معنی نداشتن بیماری‌های جسمی نیست. سالمند موفق کسی است که با وجود بیماری، ناتوانی نداشته باشد و توانایی جسمی و شناختی خود را در بالاترین حد ممکن نگهدارد و با اطرافیان و جامعه تعامل سازنده داشته باشد.

سلامت جسمانی در دوران سالمندی اهمیت بالایی دارد بنابراین افراد باید در دوره میانسالی مراقب وضعیت جسمی خود باشند و در صورت نیاز متناسب با شرایط جسمی، رژیم غذایی خاص و مناسبی داشته باشند.

سبک زندگی موفق

سبک زندگی برای موفقیت در دوران سالمندی از اهمیت بالایی برخوردار است، عوامل بیرونی مؤثر بر سبک زندگی سالمندان عبارتند از: رژیم غذایی مناسب، ورزش روزانه، عادت‌های شخصی، ساده‌انگاری و قبول روند طبیعی افزایش سن.

با این وجود باید اذغان داشت که سالمندی یک چرخه از زندگی و فرایند طبیعی است که ناخودآگاه و بالاجبار تمامی افراد با آن روبرو شده و وارد این دوره از زندگی می‌شوند.

انسان به طور طبیعی دوره‌های زندگی را یکی پس از دیگری طی می‌کند و خواه و ناخواه پس از دوران کودکی وارد دوره نوجوانی، جوانی، میانسالی و سپس سالمندی می‌شود. دورۀ سالمندی علیرغم تمامی دوره‌های پیشین یکی از دوره‌های چالش برانگیز است. زیرا در این دوره فرد دچار تغییرات بسیاری در اخلاق، رفتار و حتی نیازهای مادی و معنوی می‌شود. از این‌رو سالمندی یکی از دوران حساس هر فرد به شمار می‌آید که فرد با چالش‌های گوناگونی روبرو است.

از این چالش‌ها در اصطلاح با عنوان چالش‌های سالمندی یاد می‌شود. تمام این چالش‌ها تحت تأثیر تغییرات افراد است. نخستین و آشکارترین تغییرات این دوره، تغییرات حسی ( شنوایی- بینایی-چشایی و…) است.

بدین دلیل بسیاری از محققان توصیه می‌کنند سالمندان که عموماً در بازنشستگی به سر می‌برند، به انجام کارهای تفریحی بپردازند تا زمینه‌های سرگرمی خود را فراهم کنند.